Kafanızda şöyle bir sahne canlandırın: Bir şehirdeki herhangi
bir evde dünyaya gelip burada büyüyorsunuz. Yetişkinliğe erince
de evi terk edip, dolaşa dolaşa buradan 1500 km kadar uzağa gidiyor-
sunuz. Aradan seneler geçtikten sonra doğduğunuz eve dönmek istiyorsunuz.
Sadece bir kere geçtiğiniz sokakları tek tek hatırlayıp eve dönebilmeniz
ne kadar olası?
Somon balıklarının tamamı akarsular- da, annelerinin bıraktıkları
yumurtalardan çıkarak dünyaya gelirler. Birkaç hafta boyunca dünyaya
geldikleri yerde avlanarak gelişirler sonra da denize açılır ve
burada bir kaç yıl geçirirler. Balık iyice geliştiğinde geri dönüş
yolculuğu başlar. Somon balığının hedefi yumurta olarak dünyaya
ilk geldiği yerdir.
Bu oldukça zor bir iştir çünkü balığın dönüş yolculuğunda
kat etmesi gereken mesafe bazen 1500 km 'yi bulabilmektedir.
Somon balığı eve dönebilmek için seneler evvel içinde gezindiği
akarsuyun, denize döküldüğü ağzını bulmalıdır. Hiçbir somon
balığı bu konuda asla hataya düşmez; denize çıktığı akarsuyun
ağzını tek bir seferde bulur.
| |
|
|
Ancak doğru nehrin ağzına ulaşmak
tek başına yetmez: Balık, karanın oldukça içlerinde, dünyaya
geldiği ırmağın kolunu da bulabilmelidir. Şimdi bu yere ulaşa-
bilmek için, nehrin her iki kola ayrılışında doğru tarafa yönelmek
zorundadır. Somon balıkları bu tercihlerinde de hata yapmaz, her
seferinde doğru nehri bulurlar.
Somon balıkları, yollarını bir av köpe- ğinin ki kadar hassas
olan koku duyuların- dan faydalanarak bulurlar. Ancak somon balıklarının
"koku duyu"larıyla açıklanama- yan özellikleri de vardır.
Bir deneyde somon balığı yavruları, doğdukları yerden oldukça
uzağa, nehrin ana koluna götürülerek bırakılırlar. Bu es-
|
|
|
|
nada özel kaplar içinde kara yoluyla taşınırlar. Yapılan gözlemlerde,
yavruların denize açıldıktan tam üç yıl sonra doğdukları yere
döndükleri görülmüştür.
Kara yoluyla yaptıkları yolculuk düşünülecek olursa, kendilerinin
yumurt- lama yerine götürecek olan koku dizisinde eksiklik olduğu
fark edilir. Peki somonlar bu eksik verilere rağmen doğru yolu
nasıl bulmuş olabilirler?
Somon balığının yol bulmada kullandığı ne olursa olsun bunun
kaynağının, ne kendisinin ne de tesadüfler olamayacağı kesindir.
Somon balığı ve onun yön tayinini sağlayan sistem diğer tüm
canlılar gibi sonsuz ilim sahibi olan Allah tarafından yaratılmıştır.
|
|
|
